Liften: vergane glorie of nog altijd hip?
Duim omhoog en instappen maar. Op veel plekken in de wereld staan nog vaak lifters langs de weg. Niet in Nederland. Hier wordt gelift vanuit de luie stoel.
Duim omhoog en instappen maar. Op veel plekken in de wereld staan nog vaak lifters langs de weg. Niet in Nederland. Hier wordt gelift vanuit de luie stoel.
Liften? Of lifters? Dat is toch een ‘uitgestorven ras’, reageert automobilist René Meijer op parkeerplaats Hazeldonk-West op de vraag of hij wel eens lifters tegenkomt. Meijer rijdt voor zijn werk regelmatig naar België en maakt dan een tussenstop op Hazeldonk, waar her en der vakantiegangers een broodje zitten te eten tijdens hun eerste stop richting zuiden. Lifters zijn inderdaad in geen velden of wegen te bekennen.
Maar schijn bedriegt. Er wordt nog steeds gelift. In Nederland, maar ook daarbuiten. Alleen nauwelijks meer met duim omhoog en een kartonnen bord met plaatsnaam erop in de hand.
Een beetje lifter boekt z’n rit via internet. Hij zet een oproep op sites als Blablacar.com, backseatsurfing.nl of kijkt op de Facebookgroep Lift gevraagd><lift aangeboden. Voor weinig of geen geld en – beter nog – zonder urenlang met de duim omhoog te hoeven staan. Al dan niet in de stromende regen.
Robert de Regt uit Breda rijdt regelmatig via Maastricht naar België en biedt lifters dan een rit aan via een van de sites op internet. ,,Ik vind het zonde om alleen voor mezelf die benzine te verstoken. En ik vind het gezellig, een beetje aanspraak. Maar ik krijg weinig respons, want de meesten willen naar Antwerpen, Brussel of Parijs, of naar de Randstad. De laatste keer dat ik een lifter meenam was een jaar geleden. Die heb ik afgezet in Roermond.”
Bijkomend probleem is dat hij een oude Renault 4 heeft die ooit van Staatsbosbeheer was. Een auto met een grijs kenteken, waarmee hij maar één passagier kan meenemen en ‘meestal zijn ze met z’n tweeën’. Hoewel zijn auto wel tot de verbeelding spreekt. ,,Ik zette een keer een rit naar Lelystad op Facebook. Geen reacties, behalve van iemand die schreef: ik zou graag meerijden, als is het alleen maar om in die auto te zitten, haha.”
Voor Lars König (26) uit Tilburg heeft een lift scoren via internet echter niets te maken met liften. ,,Dat is meer carpoolen.” De geboren en getogen Bredanaar trekt op dit moment liftend door de Balkan op weg naar Kosovo. Met zo’n 60.000 liftkilometers in bijna veertig landen in Europa en Azië heeft hij recht van spreken. ,,Ik heb een keer een lift geregeld via BlaBlaCar”, vertelt hij via een haperende internetverbinding vanuit het Albanese plaatsje Skhodër. ,,Maar dat is toch anders. Daar is geld het achterliggende idee. Bij liften niet.” En juist dat ideële is voor hem de kern van liften. ,,Ik denk dat het de samenleving veiliger maakt. De kern van een succesvolle samenleving is vertrouwen. Als lifter laat ik zien dat ik de bestuurder te vertrouwen vind.”
Écht gelift wordt er volgens hem in Nederland alleen nog tijdens door studentenverenigingen georganiseerde liftwedstrijden.
De studenten OV-kaart en de afschaffing van de dienstplicht hebben korte metten gemaakt met groepen lifters op strategische plaatsen langs de weg. ,,Nederland is nu, samen met Italië, een van de vreselijkste liftlanden ter wereld”, vertelt König. ,,Hier lijkt het wel of mensen ervan uitgaan dat je slechte bedoelingen hebt. Duitsland is het liftland bij uitstek, daar wordt heel veel gelift, net als in Polen. Hoe verder je naar het oosten gaat, hoe makkelijker het wordt. Hier in de Balkan sta je niet langer dan vijf minuten langs de weg. In het Midden-Oosten heb ik vaak meegemaakt dat ik eten en een slaapplek kreeg aangeboden. Zelfs een keer geld. Ik denk dat het ermee te maken heeft dat het in armere landen belangrijker is om sociale contacten te onderhouden om te overleven.”
König liftte voor de eerste keer toen hij op z’n achttiende aan een liftwedstrijd meedeed. Hij had meteen de smaak te pakken. ,,Je hoort het échte verhaal, niet het standaard toeristenpraatje. Vervelende ervaringen heb ik eigenlijk niet. Ooit één keer. In Iran. In al die duizenden keren dat ik heb gelift. En dat was dan ook nog mijn eigen fout, ik was naïef. Een bestuurder bood me iets te roken aan. Volgens hem waren het geen drugs. Maar achteraf bleek het crystal meth. Ik heb me twee dagen ellendig gevoeld.”
De beste manier om een lift te krijgen? ,,Spreek iemand aan, dan neem je angst sneller weg. Ik zet ook altijd een grote glimlach op. En ik heb een beetje een ideale-schoonzoon-uiterlijk. Dat scheelt ook.”
Toch zijn er in Nederland nog wel ‘ouderwetse’ lifters te vinden. Fantaye de Haan runt samen met haar collega Omaira Campino het Delifresh restaurant op Hazeldonk-West. Zij krijgen zo eens in de week wel een lifter over de vloer. Maar niet om te eten. ,,Ze vragen om karton”, lacht Fantaye. ,,Om een plaatsnaam op te schrijven.”
,,Meestal zijn ze met z’n tweeën en meestal zijn het jongens, maar zo nu en dan is het een stelletje”, zegt collega Campino die zegt het laatste jaar vaker lifters te zien. ,,Ik werk hier nu drie jaar en heb ze altijd wel gezien, maar het laatste jaar zie ik ze vaker, vooral in de vakanties. Meestal lopen ze bij de Shell rond en bij McDonald’s om aan mensen te vragen of ze mee mogen rijden.”
Aan René Meijer kunnen ze het beter niet vragen, want hoewel hij vroeger regelmatig zelf liftte, neemt hij nu nooit lifters mee. ,,Ik zit nogal eens te bellen in mijn auto. Dan is het niet zo handig als er iemand bij zit. Bovendien vind ik het wel prettig om in m’n eentje in mijn auto te zitten. Lekker rustig. Als ik iemand mee zou nemen voel ik me toch verplicht om een sociaal praatje te maken.”
Vrachtwagenchauffeurs zijn er evenmin happig op om lifters mee te nemen. Bij chauffeur Suat Guren maken ze in ieder geval geen schijn van kans. Hij klimt uit zijn cabine, terwijl hij druk met zijn telefoon in de weer is. ,,Ik neem ze niet mee, mag niet van mijn opdrachtgevers. Dat hoor ik ook van mijn collega-chauffeurs, die nemen ook geen lifters mee.”
Klopt, zegt een woordvoerder van brancheclub Transport en Logistiek Nederland. ,,Wij adviseren leden om zo veilig mogelijk te vervoeren en geen lifters mee te nemen. Je kunt aan de buitenkant van een lifter niet zien of hij snode plannen heeft. Dat heeft niets te maken met illegalen of aanslagen, want dat advies geven we al jaren.”
Dit artikel werd geschreven door Ine Cup