Stoer voer in Aberdeen

Een rollend heuvellandschap en een ruige kust vol kliffen; Aberdeenshire is Schots tot in zijn nieren. Kastelen als het ranke Cragievar Castle, dat naar verluidt als inspiratie diende voor tekenfilms van Walt Disney, en ruïnes als die van Dunnotar Castle, dramatisch gelegen op een rots in de Noordzee. Weides doorkruist door stenen afscheidingen, met scharrelende Schotse Hooglanders, Aberdeen Angus-runderen en grote kuddes schapen. Zware luchten waaruit geregeld regen valt.

Vandaag schijnt de zon uitbundig over het landschap waar Marcel Wassen is geworteld. Wassen, geboren in Emmen, getogen in Westerbork en geschoold aan het Noorderpoortcollege in Groningen, is general manager van het Douneside House, een charmant landhuis dat vorig jaar door de AA, de Engelse versie van de ANWB, werd uitgeroepen tot Beste Hotel van Schotland. Niet alleen om zijn zachtmoedige schoonheid en zorgzaam personeel, maar ook om het restaurant waar de rijkdom van zee tot land wordt gevierd.

Dunnotar Castle, vlakbij Aberdeen – Foto Shutterstock

,,Op onze kaart staan precies de afstanden van waar de producten komen”, zegt Wassen, ,,we willen lokaal en duurzaam zijn.” Het ijs van rode biet met gesuikerde walnoot en appel komt van0mijl (de eigen tuin), de gerookte duif is 13 mijl verderop geschoten, het lam is opgegroeid op de Wark Farm, op precies 6,3 mijl van Douneside House. ,,Het hoort bij dit landhuis, die verbondenheid met de grond”, zegt Wassen.

Zoals ook de buttery die we bij het ontbijt krijgen, naast een full Scottish breakfast met worst, bacon, haggis – gevulde schapenmaag – ei, tomaat en champignons. Buttery is ook bekend als rowie of Aberdeen roll. Het is een soort platgeslagen croissant met behoorlijk veel boter en zout. Een onwaarschijnlijk hartige hap waarop de vissers van Aberdeen een poosje voort konden gedurende hun zware trip op de woeste golven van de Noordzee. Uiteraard weg te spoelen met een fikse slok whisky van de lokale distilleerderij.

Geur en spinnewebben

Glen Garioch – spreek uit Glen Geery – werd in 1797 gebouwd en behoort tot de oudste whiskydistilleerderijen van Schotland. De stokerij staat midden in het dorp Old Meldrum: de hoofdstraat loopt dwars door de fabriekspanden. Het zijn nog de originele gebouwen, de geschiedenis hangt hier in geur en spinnenwebben. En in de oude pot stills, ketels waarin de whisky wordt gestookt.

De naam van de distilleerderij betekent ‘graanopslag’ (garioch in oud dialect) in de ‘vallei’ (glen). De streek staat hier bekend als de beste grond voor gerst: de basis van whisky. De whisky’s van Glen Garioch werden vroeger geroemd om de hint van exotisch fruit en de geur van turf. Dat is allemaal te ruiken in een whisky die slechts in een oplage van zo’n tweehonderd flessen te koop is, à 500 pond. Een 42 jaar oude whisky, gerijpt in een bourbonvat dat we even mogen openen.

Tegenwoordig maken ze bij Glen Garioch ‘modernere’ whisky, minder geturfd en gericht op de jonge consument. Vandaar dat ze ook ‘nieuwigheden’ doen, zoals een proeverij met whisky en kaas. Daartegen hebben we geen bezwaar. De lokale blauwschimmelkaas Badentoy Blue blijkt perfect te passen bij een slokje Founder’s Reserve.

Ellon

Nu we toch met gerst bezig zijn, rijden we even door naar Ellon. Daar worden een paar pittige biertjes gemaakt. Bij de Tap Dog, een café op een industrieterrein, proeven we bieren met namen als Zeitgeist, Elvis Juice en Zephyr Tangerine. Allemaal probeersels van Brew Dog, een bierbrouwerij die elf jaar geleden ontstond in een garage van jeugdvrienden James Watt en Martin Dickie, toen 24 jaar.

Craft beer ofwel kleinschalig gebrouwen speciaalbier begon juist aan een wereldwijde opmars, Brew Dog liftte mee. Wat heet: van een garagebierproducent groeide Brew Dog in tien jaar tijd uit tot een bedrijf waarvan de waarde wordt geschat op een miljard pond en waarvan het aantal werknemers meer dan zeshonderd bedraagt.

Dat Watt en Dickie, opgeleid als jurist en olie-technoloog, een hoppig biertje brouwden, was één deel van het succes. Toen supermarktketen Tesco in 2008 een wedstrijd uitschreef voor kleine brouwers, eindigden de door de vrienden ingestuurde bieren op de nummers 1 tot en met 4. Met kunst- en vliegwerk wisten de jongens voor elkaar te krijgen dat ze voldoende bieren konden brouwen om de gevraagde hoeveelheden in de schappen van Tesco te krijgen.

Bluf was de tweede pilaar. De mannen zijn uitstekende marketeers. Zo lanceerden ze een bier door met een tank door Camden High Street in Londen te rijden en flessen uit te delen. Ook brouwden ze een biertje dat The End of History heette. Dat bier, in een oplage van twaalf flessen en met een prijs van 500 pond per stuk, kwam in flessen die waren gehuld in opgezette dieren. De menigte sprak er schande van. Maar de naam Brew Dog lag op ieders lippen.

Biertjes van Brew Dog – DenisMArt / Shutterstock

Bierdrinkers wereldwijd gieten nu Brew Dog door de keel, vaak in een van de vijftig Brew Dog Cafés. Ze zijn aan het zoeken naar een locatie in Amsterdam. Intussen hebben ze ook al een speciaalbier voor Nederland gebrouwen: Hello, my Name is Lieke. Volgend jaar opent in Ellon The Doghouse, een hotel met in elke kamer tapkranen waaruit bier komt…

Tuimelaars

Terug naar Aberdeen, de hoofdstad van de streek. Vroeger een bescheiden vissersplaats, maar na de olieen gasvondsten op de Noordzee in de jaren zestig uitgegroeid tot een stad waar offshore-industrie het brood op tafel brengt van de 200.000 inwoners. De havens liggen vol met bevoorradingsschepen voor de olieplatforms, grote helikopters vliegen af en aan.

Alles is rustig in ogenschouw te nemen vanaf de eerste verdieping van The Silver Darling, een klassiek visrestaurant op het havenhoofd van Aberdeen. Terwijl tuimelaars, de grootste dolfijnensoort, onder ons dartelen proeven we de rijkdom van de koude zee. Zalm en heilbot, haringkaviaar en scholfilet – en kroketjes van haggis – alles bereid met een Franse twist. Voor de hippe versie van seafood schuif je aan bij Moonfish in de middeleeuwse koopmanswijk van de stad. Eten zonder opsmuk, maar bomvol smaak.

Voor de ultieme gin experience eindigen we bij Orchid, vorig jaar uitgeroepen tot beste cocktailbar van Schotland en thuis van het ter plaatse gestookte Porter’s Gin. De barkeepers zijn wandelende ginencyclopedieën en schenken gulle gincocktails. Voor zover we ons herinneren.

De whisky’s van Glen Garioch zijn onder meer verkrijgbaar bij Gall & Gall, de bieren van Brew Dog bij diverse bierspeciaalzaken en supermarkten.

Hartige buttery.

Dit artikel werd geschreven door Jacques Hermus.