Sneeuwschoenwandelen: door sneeuw en stilte

Artur Obkircher, geboren en getogen onder de Dolomietenpieken, maakt met zijn sneeuwschoenen een spoor in de verse sneeuw. Na een kop koffie in de Messnerjoch Hütte lopen we steeds verder weg bij het skigebied van Carezza. De sneeuw dempt de geluiden. De stemmen op de pistes zijn nauwelijks meer te horen, nu de dikke vlokken omlaag dwarrelen. Hier heerst de stilte.

Ik probeer het pittige tempo van sneeuwschoengids Artur te volgen. Maar de hoogte en het steile terrein maken het niet eenvoudig. Het is zoeken naar het ritme, waarbij je alle ballast kunt loslaten. We trekken steeds dieper het bos in, het is alsof alle geluid verstomt en we in een tot nu toe verborgen wereld zijn beland.

Tiers, Zuid-Tirol (Italië) – Foto: Shutterstock

Kneusjes van de wintersport

Nog niet zo lang geleden was sneeuwschoenwandelen voor de kneusjes van de wintersport. Wie niet kon of durfde te skiën bond de rackets onder. Maar ondertussen is het ontdekt door een ander publiek: sportieve reizigers die op zoek zijn naar rust. Zij verkiezen de natuur boven spannende afdalingen en après-ski.

,,En vergis je niet”, zegt Artur, als we pauze houden tijdens de klim. ,,Als je op sneeuwschoenen de bergen ingaat, is het zwaarder dan toerskiën. Je zakt dieper weg, maakt kleinere passen en als je eenmaal boven bent moet je ook weer te voet omlaag. Toerskiërs kunnen comfortabel op de ski’s naar beneden.”

Uitdagende tocht

De flanken van het prachtige Rosengarten-massief lenen zich goed voor zo’n uitdagende tocht. Na een stevige klim volgen we op een hoogte van ongeveer 1900 meter de rondingen van de berg. Dan komen we bij een open plek in het bos. Voor het eerst is goed te zien hoe de bomen dikke mantels van sneeuw dragen. Het zijn witte sculpturen geworden.

Rosengarten Massief in de Italiaanse Dolomieten – Foto: Shutterstock

Bij een steile passage blijft Artur staan: ,,Kijk, daarom hebben we lawinepiepers mee. Deze flank heeft een hellingshoek van meer dan 30 graden en bij veel verse sneeuw kan hier zomaar een lawine omlaag komen. Dat weten veel sneeuwschoenwandelaars niet. Die denken dat het hetzelfde is als wandelen in de zomer. Maar je moet in de winter weten wat je doet.” Bij mooi weer zouden we vanaf deze plek de hoge toppen van het Rosengarten-massief zien. Loodrechte wanden, grillige rotsen, scherpe pieken. Door de hevige sneeuwval is er van enig uitzicht echter geen sprake. In het spoor van de sneeuwschoengids loop ik door een sprookjesachtige wereld van sneeuw, bomen, rotsen. Allesomvattende stilte.

Tussenstation Haniger Schwaige

Daar is ons tussenstation: Haniger Schwaige, een alm op 1937 meter hoogte. De oude houten hut is tijdens het weekend bij veel locals een geliefd doel voor een wandeltocht. De baas serveert dan stevige kost. Maar op doordeweekse dagen, zoals vandaag, is het gesloten. Daar ligt het te afgelegen voor, dan is er te weinig aanloop. Onder een afdak kunnen we onze meegenomen thee drinken met een paar energierepen erbij.

,,Heb je gehoord van het geheim van Haniger Schwaige?” vraagt Artur. ,,Nee? Ze hebben hier een verborgen schatkamer: de schnappskelder. Kijk.” Artur graaft in de diepe sneeuw een houten ton uit. Er zit een luikje in. Met zijn hand graait hij in de donkere ruimte en haalt een fles huisgemaakte schnapps tevoorschijn. ,,Het is een aardigheidje van de Hüttenwirt. Iedereen die passeert, mag een glaasje inschenken. Van het huis.”

De afdaling

Tijd voor de afdaling. Bij zoveel verse sneeuw was ik graag op ski’s terug naar het dal gegaan, heerlijke bochten draaiend door de verse sneeuw. ,,Wacht maar”, zegt Artur. ,,Straks heb je geen spijt meer dat we op sneeuwschoenen zijn. We gaan niet over de normale route, maar via de vallei van de bergbeek, een soort winterexpeditie.”

De sneeuw heeft de bedding van de beek in een droomdecor veranderd. De rotsblokken, boomstammen, struiken en keien zijn niet meer van elkaar te onderscheiden. Alles is zacht en rond. De juiste route vinden is lastig. Omdat de bergbeek voortdurend hout en stenen meeneemt in zijn stroom, worden doorgangen geblokkeerd en paden weggevaagd. Het is een ongekende oerkracht. Zelfs grote rotspartijen kunnen plotseling tientallen meters verderop liggen.

Artur daalt als eerste af, maakt een spoor, zoekt, probeert, keert terug, neemt een andere route. Ik volg en kijk elke tien meter even om me heen. Wat een schoonheid. Bedekt onder de sneeuwlaag vloeit alles naadloos in elkaar over. Zoveel moois had ik op toerski’s nooit beleefd. Dan was ik over de almen naar het dal gegaan zonder een vermoeden te hebben van het moois hier beneden in de kloof.

Via een houten brug komen we in de buurt van de bewoonde wereld. Als we de vallei van de bergbeek verlaten, een bospad volgen en over de almen het laatste stuk terug naar Tiers lopen, zijn we er stil van. Mijn lichaam voelt moe, maar mijn hoofd is fris en helder.

Uit & Thuis

• De reis
  Vertrekpunt Tiers ligt 1030 kilometer vanaf Utrecht, via de Brennerpas. Vliegen kan naar Innsbruck (145 km), vanaf daar kun je verder per huurauto of bus.
• Wandelhotel
  Hotel Cyprianerhof richt zich op wandelaars en organiseert tochten met een gids.
• Routes
  Op de website van Carezza staan elf gemarkeerde sneeuwschoenroutes. Ook organiseert het toeristenbureau wandelingen.

Zelf sneeuwschoenwandelen? Zo ga je veilig op weg

Sneeuwschoenwandelen – Foto: Shutterstock

• De trend
  Hotelier Martin Damian uit Tiers in Zuid-Tirol organiseerde enkele jaren geleden mondjesmaat sneeuwschoenwandeltochten. Tegenwoordig zit hij op twee toers per dag. ,,Veel boekers vinden skiën te veel op het dagelijks leven lijken: liften, rijen, wachten, snelheid. Zij willen meer aandacht hebben voor de natuur.”
• Het materiaal
  Een sneeuwschoen is een soort tennisracket dat je onder hoge wandelschoenen bindt. Het draagvlak zorgt ervoor dat je niet diep in de verse sneeuw wegzakt. De eerste sneeuwschoenen werden duizenden jaren geleden al door nomaden in het hoge noorden gebruikt. Die waren van hout of buigbare takken met draad en eventueel dierenhuid ertussen. Toen toeristen zo’n vijftien jaar geleden deze vorm van wintersport ontdekten, waren de sneeuwschoenen breed, zwaar en lastig met riempjes te monteren. Dat is sterk verbeterd. Zo buigt de nieuwe generatie raquettes (Frans) of Schneeschuhe (Duits) mee als je loopt. Hierdoor blijven geen grote klonten sneeuw meer onder het loopvlak kleven. Een paar sneeuwschoenen kost tussen de 80 en 160 euro. Huren is mogelijk, wie veel loopt doet er goed aan schoenen te kopen. Dan kun je een model kiezen dat aansluit bij je wensen. Denk aan formaat, gewicht, soort binding. Behalve sneeuwschoenen heb je ski- of wandelstokken nodig en ademende kleding.
• De veiligheid
  Wie tochten maakt in de bergen, stelt zich aan dezelfde gevaren bloot als freeriders, skiërs die buiten de pistes skiën. Lawines vormen het grootste risico. Op tal van tochten is een gids met kennis van het terrein daarom aan te bevelen. Ook een lawinecursus is aan te raden, zodat je weet hoe je een lawinepieper, sonde en reddingsschop in geval van nood moet gebruiken.
• De ergernis
  De hoogste bergen waren ’s winters lange tijd het terrein van freeriders en toerskiërs. De komst van de eerste sneeuwschoenwandelaars in ‘hun’ domein, wekte in eerste instantie vaak verbazing en ergernis. Wie niet op ski’s naar boven kwam, had er niets te zoeken. Inmiddels is die houding verdwenen. Sneeuwschoenwandelaars zijn volledig geaccepteerd en graag geziene gasten in berghutten, waar ze de stamtafel delen met andere bergsporters.

Door: Hans Avontuur