Genesteld naast de oude stad van Havana, omringd door koloniale gebouwen en nabij uitlaatpaden van Amerikaanse cabriolets uit de jaren 1950, staat een grote boog met een sierlijk dak. Het is de toegangspoort tot het Chinatown van Havana, ooit de grootste van Latijns-Amerika, waarvan de bewoners nu dromen van het herwinnen van zijn vergane glorie.
Naast de oude koloniale gebouwen van Havana staat een grote boog met een sierlijk dak. Het is de toegangspoort tot het Chinatown van Havana. Dit was ooit de grootste van Latijns-Amerika en de bewoners dromen nu van het herwinnen van de vergane glorie.
Chinatown zonder Chinezen
Taxichauffeurs maken hier grapjes dat het de enige Chinatown ter wereld is zonder Chinezen. “Sinds de oprichting was het een open Chinese wijk die een mix produceerde tussen de oorspronkelijke bevolking van China en de inwoners van Cuba. Allereerst voel ik me Cubaans, maar diep vanbinnen heb ik het Chinese gen en verdedig ik het krachtig, met een gevoel van verbondenheid”, zei Teresa Maria Li, directeur van het plaatselijke huis van traditionele Chinese kunst.
De bevolking in deze wijk zijn enkele van de laatst overgebleven Cubaanse inwoners die 100% Chinees zijn. Hun afstammelingen hebben de lokale cultuur omarmd en zijn meer Cubaans dan Chinees. De eerste golf van Chinese migranten arriveerde in 1847 om te werken als ‘koelies’, en landarbeiders die Afrikaanse slaven in de suikerplantages vervingen. De volgende golf migranten had echter geld en vluchtte voor discriminatie en een economische crisis naar Californië.
De oorspronkelijke migranten bouwden een bloeiende buurt met onder meer restaurants en theaters. Maar de migratiestroom droogde op met Cuba’s communistische revolutie in 1959. Degenen die op de vlucht waren voor Mao Zedong werden opgewacht door Fidel Castro. “Het berekenen van het aantal afstammelingen is onmogelijk, er zijn eerste tot vijfde generatie Chinezen” vertelde Maria Teresa Montes de Oca Choy, hoogleraar Aziatische geschiedenis aan de Universiteit van Havana.
Havana viert zijn 500-jarig jubileum. Daarbij hebben de autoriteiten toegezegd om veel delen van de stad, waaronder Chinatown, te herstellen. Ook zullen er traditionele Chinese culturele activiteiten plaatsvinden. Bovendien zullen in Manrique Street ongeveer 30 kinderen wushu – traditionele Chinese vechtkunsten leren.
Terwijl Chinees-Cubanen net zo spontaan zijn als de rest van de bevolking, laten ze minder snel hun deur open voor onverwachte bezoekers.”Het klopt dat er bepaalde culturele verschillen zijn, maar daar hebben we ons op aan aangepast. We reflecteren veel over dingen, we zijn terughoudender, er is een mix”, zegt Carlos Alay Jo, een 60-jarige restauranteigenaar die in Cuba is geboren.
Bij een drukker om de hoek, wordt de volgende editie van het tweetalige dagblad “Kwong Wah Po” voorbereid. Tot voor kort werd het gedrukt op een 1849 Amerikaanse pers – een van de oudste ter wereld – die zelfs was uitgerust met Chinese karakters. De tijden zijn echter veranderd en de nieuwste editie zal met moderne methoden worden afgedrukt. Ook zijn er geen volledig Chinese leden van het redactieteam meer.
Professor Montes de Oca dat het renoveren van een “Chinatown zonder Chinezen” een misvatting zou kunnen zijn. Daarnaast dringt ze erop aan dat de lokale bevolking graag weer een Chinatown wil hebben.
AFP