Als je tieners niet meer zo enthousiast zijn om mee te gaan op vakantie, kun je ze altijd nog verleiden met een reis door Kirgizië. Volop buiten leven, paardrijden en slapen in een nomadentent: bereid je voor op avontuur.
‘Kirgizië? Bij welk strand is dat?’ vraagt een medepassagier onderweg naar Istanboel. Het is niet de eerste keer dat we onze eindbestemming op de kaart moeten aanwijzen. Kirgizië ligt in het hart van Centraal-Azië, ingeklemd tussen Kazachstan, Oezbekistan, Tadjikistan en China. In vlieguren: vijf uur vanaf Istanboel.
Eenmaal in Bisjkek droppen we de rugzakken bij het hostel en gaan de stad in. De temperatuur is even slikken, het is 35 graden. De mooiste plek voor verkoeling is bij de fonteinen op het Ala-Too-plein, maar we zijn ook meteen dol op het Panfilovpark, waar een kleine kermis is, met een mini-achtbaantje tussen de bomen.
Kirgizië behoorde tot 1991 bij de Sovjet-Unie. Het standbeeld van Lenin mag dan zijn weggestopt achter het historisch museum, het centrum doet nog steeds communistisch aan, met veel hoekige, strenge gebouwen. Naast Kirgizisch (verwant aan Turks) is Russisch de belangrijkste voertaal. Ik probeer mijn kennis over het cyrillisch schrift op de kinderen over te brengen. ,,De C is een S. De H is een N. De P is een R.” Charlotte (16): ,,Hoogst verwarrend.” Wessel (19): ,,O kijk, dat is leesbaar! CHEK-БAP. Een snackbar!”
Openbaar vervoer in Kirgizië gaat doorgaans per marsjroetka, witte personenbusjes die rijden als een ‘lijntaxi’. Vanuit Bisjkek rijden we per marsjroetka een paar uur oostwaarts naar Cholpon-Ata, een badplaats aan het meer Issyk Kul. Dat meer (180 bij 60 kilometer) ligt op een hoogte van zo’n 1.600 meter, de temperatuur is veel aangenamer dan in Bisjkek. Het strand is vrij klein, het water glashelder en in de verte steken besneeuwde bergtoppen de hoogte in.
Rond lunchtijd komt een strandverkoper langs, een mooie gelegenheid om wat Russische woordjes te leren. Blini, pannenkoekjes. Malina, framboos. Atkoeda wi? (Waar komt u vandaan?)
Op een uitgestrekt keienveld aan de rand van Cholpon-Ata bevinden zich prehistorische rotstekeningen. Bij die petrogliefen is zichtbaar dat de toeristische infrastructuur in Kirgizië nog in de kinderschoenen staat. Het hek is stuk, het hokje waar je de toegangsprijs zou moeten betalen, is dicht. Er staan wat bordjes, maar naar welke steen ze verwijzen, is soms geheel duister. ,,Zie jij hier ergens een tekening van een kudde geiten?”
Cholpon-Ata, Kirgizië – Foto Shutterstock
De kortste route terug naar de kust voert over de verlaten landingsbaan van een voormalig vliegveld, een onverwachte attractie. Tikkertje, rondjes rennen, midden op de landingsbaan gaan liggen, alles kan. Ze kunnen hun lol niet op. Wel oppassen voor automobilisten die het asfalt als racebaan gebruiken.
Karakol, ten oosten van Issyk Kul, is vergeven van de bergbeklimmers. Het is dan ook de toegangspoort tot een uitgestrekt berggebied met toppen tot ruim 3.000 meter en startpunt van meerdaagse hikes. Ruig gebied. Het eerste deel is een beboste kloof. Her en der is het grindpad weggespoeld en moeten we over een steil en glibberig bergpaadje; een paar snelstromende riviertjes doorkruisen we over twee spekgladde boomstammetjes. ,,Mamma! Kijk niet zo chagrijnig! Dit is juist grappig!”
Na een uur of vijf bereiken we een idyllische vallei, met een riviertje, loslopende paarden en een kampeerterrein. We kunnen onze eigen tent opzetten of er een huren die al klaarstaat en de volgende dag verder te trekken, maar omdat er slecht weer op komst is, keren we terug. Dat gaat bergaf een stuk sneller, zelfs over die boomstammetjes. Vanaf de uitgang van het nationaal park krijgen we van een jong stel uit Bisjkek een lift terug naar Karakol. Het illustreert de ongelofelijke vriendelijkheid en gastvrijheid van de Kirgiezen.
Tot dusver was Kirgizië al een groot avontuur, maar alle ervaringen vallen in het niet bij de taxirit van Karakol naar het bergdorpje Altyn Arashan. De taxi is een Russische legerbus, het enige voertuig dat de onverharde weg aan kan. Een ritje in de achtbaan is er niets bij.
De bus rijdt over rotsblokken, verdwijnt soms half in een gat en gaat rakelings langs afgronden. Autogordels zitten er niet in, die zouden meteen blokkeren. We houden ons overal aan vast om te voorkomen dat we door de bus vliegen. Doodvermoeiend, maar spectaculair. Charlotte wil van plaats ruilen, want ze zit aan de kant waar je diep in een afgrond kijkt. Wessel let vooral op de chauffeur. ,,Moet je zien hoe die rijdt! Die man is zó bad ass.”
Berglandschap in Karakol – Foto Shutterstock
Na anderhalf uur komen we duizelig aan bij Elza’s Guesthouse in Altyn Arashan. En kunnen we bijkomen in een van haar warme bronnen. Bijna elk huis in Altyn Arashan heeft privé-bronnen, waar gebouwtjes omheen zijn geplaatst. Lekker een uurtje naar de Kirgizische spa.
De rode rotsen van Jety-Öguz (‘de zeven stieren’, vanwege de vorm) staan op vrijwel elke Kirgizische ansichtkaart. We laten ons vlakbij door een taxi afzetten. Vlakbij de rode rotsen staan drie joerts. Samen vormen ze een restaurant. Voor lekker eten hoef je niet naar Kirgizië, want de noedelsoep kesme, twee keer per dag, verliest al snel z’n charme. Wel is elke maaltijd een feestje om te zien, met op tafel minstens tien schalen, met brood, jam, vis vol graten, vaag vlees en steevast een schaal met snoepjes in glinsterpapier.
Maar waar moeten we eigenlijk slapen? Geen probleem: na het eten gaan de lage tafels opzij en worden matrassen neergelegd. Het hurktoilet, waar we al aan gewend zijn, is ook hier tamelijk primitief: een gat in de grond met wat planken erover in een hok van golfplaten. Wat zou je morren als je overnacht in een nomadentent op een ansichtkaartlocatie?
Bel-Tam Yurt Camp, aan de zuidoever van Issyk Kul, zou je een familiecamping kunnen noemen. Je kunt er eten, kajaks huren, paardrijtochten maken, een muziekoptreden bijwonen. Op de dag dat wij er zijn, is er een roofvogelshow. ,,Jagen met adelaars is een oude traditie”, vertelt de roofvogeljager van dienst. ,,Mijn familie doet het al honderden jaren op deze manier.” Hij demonstreert hoe de adelaar een konijn vangt ,,De vogels worden jong gevangen. Na een aantal jaren laten we ze weer vrij in de bergen, zodat ze zich kunnen voortplanten.”
Charlotte en Wessel vinden het vooral zielig voor het konijn. Ze gaan liever kajakken. Waanzinnig uitzicht, met de bergen, het heldere water, het licht van de ondergaande zon op de rotsen… ,,Mamma, niet de hele dag foto’s maken. Peddel ’s mee!”
Elk dorp heeft kantoren van cbt (community based tourism), waarvan de medewerkers excursies en overnachtingen bij mensen thuis kunnen regelen. In Kochkor boeken we bij cbt een driedaagse paardrijtocht, dwars door de bergen naar het meer Song Kul. Dit het onderdeel van de reis waar vooral Charlotte naar heeft uitgekeken. ,,Willen jullie morgenochtend al? Geen probleem.” Gids Adi haalt ons om 9 uur op, brengt ons met de auto naar een gezin dat paarden verhuurt, en aan het eind van de ochtend rijden we al door de uitgestrekte heuvels.
Als Charlotte vraagt hoe haar paard heet, schatert Adi het uit. Het is zoiets als in Nederland vragen naar de naam van iemands fiets. Adi: ,,Zeg maar Chu tegen ze.” Wat zoveel betekent als vort. We overnachten bij een nomadengezin. Hun drie joerts staan tegen de berg. Dat slapen bij de mensen thuis gaat relaxed. Ze wijzen je je joert, brengen eten (altijd met een schaal snoepjes erbij) en verder gaat ieder z’n eigen gang. ’s Avonds in het donker je weg vinden naar het toilethok, krijgt een extra dimensie als je weet dat in de omgeving wolven zijn gesignaleerd.
De volgende dag rijden we verder naar Song Kul, over een bergpas, over de jailoo, de uitgestrekte graslanden, de edelweiss is net uitgebloeid. In mijn hoofd klinkt The Sound of Music: These are a few of my favorite things: mijn kinderen zien paardrijden, midden in Kirgizië, glinsterende stroompjes diep beneden, uitzicht vanaf de laatste bergpas. ,,Ik ga vast naar Bisjkek”, roept Charlotte, en ze galoppeert weg, langs de oever van Song Kul, in de richting van het tentenkamp in de verte.
Joerts bij het Song Kul meer – Shutterstock
’s Avonds laat gaan we onze joert uit om naar het heelal te kijken. De Melkweg loopt als een brede baan van horizon tot horizon. Het regent vallende sterren.
Amsterdam-Bisjkek vanaf circa €450 retour met de Turkse lowcostairline Pegasus. Voor Kirgizië is geen visum nodig, het paspoort moet wel nog zes maanden geldig zijn na terugkomst. Beste reistijd: eind mei tot half september.
Gemiddelde prijzen, per persoon: overnachtingen in joert of guesthouse €8,50, maaltijden in restaurant €5, openbaar vervoer €0,10 (stadsbus) tot pakweg €3 (marsjroetka), taxi’s zijn wat duurder.
De Kirgizische munteenheid is de som. €1 is circa 80 som. In grotere plaatsen zijn geldautomaten, elders zijn contante dollars handig.
Dit artikel werd geschreven door Anne Wesseling.