The Bronx: New Yorkse wijk in opkomst
New York? Dat is Manhattan, en misschien een stukje Brooklyn of Queens. Tip voor de volgende keer: bezoek The Bronx. De wijk met het rauwe randje bloeit op.
It’s showtime! Hiphop overstemt het geluid van de voortdenderende metro. Vier jongens in trainingspak, pet achterstevoren op het hoofd, springen op. Medereizigers kijken verstoord op en duiken snel terug in hun mobieltje of capuchon; dit is kennelijk dagelijkse kost. In het gangpad geven de jongens een indrukwekkend breakdanceshowtje. Fascinerend.
We zijn op weg naar The Bronx, de wijk vol beloften, op zoek naar het rauwe randje van de verder zo geoliede stad.
Halte 149th street, Zuid-Bronx. Dit armste deel van de wijk ligt op nog geen kwartier van Central Park. Luidsprekers tetteren winkelaanbiedingen in de oren van passanten. Op straat veel vrouwen in leggings, latino’s en Afro-Amerikanen. Nergens dure glamour zoals in Manhattan. Kruidige geuren uit foodtrucks mengen zich met de uitlaatgassen van het verkeer. Ook opvallend: geen gele taxi te bespeuren. Wel op bijna elke straathoek een politiewagen. Te midden van deze georganiseerde chaos staat als baken van rust het statige Opera House Hotel, het voormalige operagebouw in art-decostijl.
De ‘Bronxies’ zijn verwelkomend en wijzen ons – schaarse toeristen – graag op wat hun wijk te bieden heeft: de botanische tuin, met bomen en planten uit de tijd dat New York werd gesticht. De Bronx Zoo, Amerika’s grootste stadsdierentuin. Little Italy – die in Manhattan is er niks bij’ – en natuurlijk honkbaltempel Yankee Stadium, genoemd naar de vele Jan-Kezen in de tijd dat New York nog Hollands was.
Flamingo’s in Bronx Zoo – New York
,,De Bronx is het meest authentiek en trots van alle boroughs in New York”, zegt Paul Ramirez, 36 jaar en geboren en getogen in de wijk. Hij is eigenaar van The Bronx Beer Hall, gevestigd in Arthur Avenue Retail Market. Terwijl Paul een speciaalbier (‘blood orange pale ale’) met hapjes serveert, somt hij nog meer bijzonders op. ,,The Bronx is de enige wijk in New York met een lidwoord ervoor, we zijn als enige verbonden met het vasteland, hiphop is hier geboren, breakdance ook, met The Rock Steady Crew. Ralph Lauren, Calvin Klein, Martin Scorsese, Al Pacino, Stanley Kubrick, J-Lo: allemaal komen ze hiervandaan. Cheers.”
Het is druk in de overdekte markt. Er staan zo’n honderd kramen met fruit, pasta’s, noten en kruiden. Het is de eerste stop van de foodtour door Little Italy, met gids Brian Hoffmann. ,,Vroeger stonden de eigenaren met hun waar op straat in foodtrucks. Maar dat liep de spuigaten uit”, zegt Brian. ,,Daarom werden vergunningen uitgegeven en lukte het om de chaos op straat in te dammen.”
Op Arthur Avenue wemelt het van de restaurants en speciaalzaken. De wijk heeft slechts één supermarkt. McDonald en Subway kwamen, en vertrokken weer. ,,Want geen Italiaan die erover peinst om daar te eten als hij ook dit kan krijgen”, zegt Brian, terwijl hij de deur opent van Calabria Porkstore. Een enorme hoeveelheid gedraaide worsten, saucijzen en biefstuk ligt er in de vitrines. Zelfs aan het plafond hangt worst. Honderden kilo’s.
Arthur Avenue in The Bronx – Foto: littlenySTOCK / Shutterstock
Bij restaurant Mario’s vraagt Brian wie The Godfather heeft gelezen. In dit restaurant speelde zich namelijk een cruciale scène af, waarin Michael Corleone een (corrupte) politieagent en een gangster doodschiet. Het is 2018, maar je waant je in de jaren 50, met obers die nog in pak met hun karretje vol toetjes langs tafels komen. Regisseur Francis Ford Coppola wilde hier ook filmen, maar de eigenaar weigerde. ‘Ik wil dat mensen hier komen om mijn eten, en niet om een of andere film’, zei hij.
In het Joodse kruidenierswinkeltje van ‘The Teitel Brothers’ is het alsof de tijd heeft stilgestaan. Overal stapels met zeep en kazen, en olie en olijven in kratten en op schappen. Gilbert Teitel – tweede generatie – zegt, wijzend bij een muur vol zwart-witfoto’s: ,,Dit was mijn vader, een Jood uit Oostenrijk. Voordat de Eerste Wereldoorlog uitbrak, reisde hij zijn neef in Amerika achterna. Hij heeft de crisis van 1929 en de drooglegging doorstaan. Ook wij rooien het nog altijd.”
De meeste klanten van de Teitels zijn verhuisd naar ruimere wijken en grotere huizen. Maar ze komen wekelijks terug om hun boodschappen te doen. ,,Het is te hopen dat de ondernemers blijven en vasthouden aan hun tradities.” Tommy (56) is als kind al verhuisd, naar de Noord-Bronx. Hij koopt nog altijd zijn brood bij bakkerij Addeo, een familielid. ,,Mijn ouders zijn weggegaan toen het te onrustig werd.”
Daarmee doelt hij op de branden in de jaren 70, na de aanleg van de Cross Bronx Expressway. Voor de aanleg van die snelweg dwars door de Bronx hebben duizenden mensen hun huizen moeten verlaten. De rijken trokken naar het noorden, de armen bleven achter. Werkloosheid en criminaliteit zorgden voor een explosieve sfeer. ,,Mensen staken hun woning in de fik, uit protest of om verzekeringsgeld op te strijken. Overal zag je huizen met ingeslagen ramen”, zegt Tommy. ,,Behalve in Little Italy, hier bleef het relatief rustig.” Hoe dat kwam? ,,Wij Italianen zorgden voor elkaar, hielden een oogje in het zeil.” Fluisterend: ,,Ik haat het om te zeggen, maar de maffia, hè.”
Na een bezoek aan de prachtige kassen in de botanische tuin, is het tijd voor een Bronx-biertje in Mott Haven Bar, een gezellig café aan de haven. Jong, middelbaar en oud, hip en klassiek, alles is vertegenwoordigd. Uit de boxen klinkt r&b en hiphop. Goeie vibe.
,,De Bronx is begonnen aan een opmars. In elk geval in de hoofden van mensen”, zegt kunstenares Nathalie Wood. Ze is artist in residence van het Arthur Freeman House. In wat ooit een chique mansion van kunstliefhebber Arthur Freeman was, zit tegenwoordig een kinderopvang en een bed and breakfast en werken achttien kunstenaars die The Bronx een warm hart toedragen.
Metrostation in The Bronx – Kristi Blokhin / Shutterstock
,,Natuurlijk zijn de mensen blij om te zien dat er nu eindelijk aandacht naar de wijk uitgaat. En dat hier steeds meer musea, culturele instellingen en hippe barretjes komen”, zegt Nathalie in haar atelier. Ze werkt er aan een serie schilderijen over de Bronx die mogelijk binnenkort in metro’s in heel New York hangen. ,,Tegelijkertijd baart het de mensen zorgen. Blijft het voor de armen en de middenklasse mogelijk om hier te wonen, of wordt The Bronx onbetaalbaar, net als de rest van New York en inmiddels ook wijken als Brooklyn en Queens?”
Voor Paul Ramirez van de Bronx Beer Hall is het duidelijk: ,,Als ze in 1974 hadden opgemerkt wat hier gebeurde met hiphop, wat een miljardenindustrie is geworden, dan was het heel anders gelopen. De stadsplanners zagen het niet, vergaten ons en maakten The Bronx tot het afvoerputje van New York. Maar zie: de wijk heeft het overleefd, is authentiek gebleven en bloeit op.”
Doen in The Bronx
Op pad met een gids
- Arthur Avenue Food Tour: Wie met een gids door Little Italy in The Bronx wandelt, komt op de lekkerste plekken. 2,5 uur, €65. (urbanadventures. com)
- The Birthplace of Hip Hop Tour: Een leuke manier om meer over de geschiedenis van The Bronx en de geboorte van hiphop te leren. De gidsen zijn zelf vaak de pioniers van toen. (hushtours.com)
Bezoek Yankee Stadium
Sinds 2009 de thuisbasis van honkbaltopclub New York Yankees. Het oude stadion, uit 1923, is nu een park pal naast het huidige stadion. Probeer een wedstrijd bij te wonen!
Naar de dierentuin
The Bronx Zoo is een begrip in de VS, want het is de grootste van het hele land, met meer dan zesduizend dieren.
Uitrusten tussen de doden
Op The Woodlawn Cemetery, de begraafplaats uit 1863, voeren slingerende lanen langs het graf van jazzlegendes Duke Ellington en Miles Davis. Ook Pullitzer (schrijver), Macy en Woolworth (van de winkelketens) zijn er begraven.
Winkelen
- J Concept Store: hippe conceptstore met kleding van jonge ontwerpers.
- Fordham Road: blok winkelstraten met ruime keus aan goedkope sneakers, kleding en telefoons.
- The Mall at Bay Plaza: het grootste overdekte winkelcentrum van New York City.
Slapen in Opera House Hotel
In de kamers hangen originele affiches van operavoorstellingen die vroeger in dit theater zijn uitgevoerd. Attent personeel en luxe kamers vanaf circa €140.
Dit artikel werd geschreven door Marieke de Ruijter.