Wandelen in de Franse Alpen als medicijn
Skiparadijs in de winter, wandelgebied in de zomer. Wie in Portes du Soleil op pad gaat met een gids, leert over planten en kazen in de Alpen.
Skiparadijs in de winter, wandelgebied in de zomer. Wie in Portes du Soleil op pad gaat met een gids, leert over planten en kazen in de Alpen.
Ze springt op en gilt: ,,Gádver. Wat ís dit?’’ Ze spuugt op de grond, probeert haar tong met een vinger schoon te vegen en schenkt haar lachende vrienden een verontwaardigde blik. De blonde Sara (33), die tijdens de wandeling op de Mont Chéry in de Alpen iets achterop is geraakt, nam zojuist een hap ‘overheerlijke wortel’ van de gentiaan, een medicinale plant. Vakkundig uit de grond gehakt door natuurgids Michel (48).
De rest van de groep proefde even eerder heel voorzichtig een minuscuul stukje, gewaarschuwd door de woorden van Michel: ,,Hij is erg bitter. Even wennen, maar de wortel is goed voor de maag, darmen en lever. De thee die je ervan trekt, geeft energie en werkt preventief tegen een kater. Weet ik uit eigen ervaring.’’
Het bitter is zo intens dat iedereen tegelijk in rugtassen begint te graaien, op zoek naar Smint, kauwgum en Tic Tac. Maar geen enkele verfrissing is opgewassen tegen de bittere gentiaan. Wie een uur later langs zijn lippen likt, proeft de wortel nog steeds. De wandeling met Michel, waarin hij de genezende krachten van de Franse Alpen onthult, voert door dromerig groen in de buurt van Les Gets. Sprinkhanen dansen op een zee van bloemen, vlinders tonen hun getekende vleugels en als de wolken wegdrijven, is daar ineens de machtige Mont Blanc.
Het is moeilijk voor te stellen dat op deze plek ’s winters duizenden mensen langsrazen op ski’s en snowboards. Les Gets is onderdeel van het megaskigebied Portes du Soleil, in de Haute-Savoie op de Frans-Zwitserse grens. De meeste bezoekers kennen dit gebied onder een dikke laag sneeuw. Voor de gepassioneerde Michel zijn de Alpen op hun mooist als de sneeuw is gesmolten, de weides beginnen te bloeien, de dieren uit hun winterslaap ontwaken en het vee ’s morgens de berg op rent.
Tot zijn vreugde zijn er steeds meer wandelaars, wielrenners en mountainbikers die Portes du Soleil ook ’s zomers weten te vinden. Niet alleen vanwege de uitdagende tochten naar de uiteenlopende bergtoppen, een bezoekje aan de passerende Tour de France of het mountainbikefestijn Crankworx. ,,Ik merk dat ook de belangstelling voor wandelingen met natuurgidsen toeneemt. Misschien is het de tijdgeest. Veel mensen zijn thuis ook graag bezig met plantjes kweken, moestuinieren en het produceren van etenswaren en schoonheidsmiddelen. Het verhaal achter een product wordt belangrijker.’’
Aan verhalen heeft Michel zelf geen gebrek. Hij vertelt over de lotusbloem, die de melkproductie stimuleert. ,,Goed voor vrouwen en koeien.’’ En over weegbree, een plantje dat we in Nederland onkruid noemen, terwijl het geweldig werkt tegen steken en beten. ,,Het zit vaak gewoon tussen stoeptegels. Als je even op het blad kauwt en het dan op de pijnlijke plek smeert, brengt het binnen tien minuten verlichting.’
Groepsgenoot Hans (58) – warrige grijze haardos, grote zonnebril, stoere blik – propt na deze uitleg meteen een handvol bladeren in zijn mond, omdat hij net vloekend met zijn blote benen door de brandnetels banjerde. ,,Het helpt echt’’, is zijn conclusie.
De vandaag veel vervloekte brandnetels zijn volgens Michel toch ergens goed voor. Hij plukt een stengel met blaadjes, maakt er een propje van en begint er rustig op te kauwen, terwijl zijn publiek vol afgrijzen toekijkt. ,,Als je de brandnetel vlak onder de bovenste blaadjes vastpakt, prikt hij niet’’, verklaart hij zijn goocheltruc. ,,Dan kun je de top eraf trekken en de blaadjes naar binnen vouwen, zodat de stengel wordt bedekt. Brandnetel is ook lekker in de soep en in de thee. Wisten jullie dat 100 gram brandnetel net zoveel proteïne bevat als 100 gram biefstuk? Er zit ook veel vitamine C in; die maakt huid, haar en nagels mooi. En: als je de wortel laat drogen en de thee daarvan drinkt, is dat heel goed voor de prostaat.’’
Hans steekt zijn vuist in de lucht. ,,Yes. Eindelijk iets voor de mannen. Ik was een beetje klaar met die vrouwenkwaaltjes. Vrouwenmantel en duizendblad voor de menstruatie en menopauze, wilde framboos voor zwangere vrouwen …’’ Sara en haar vriendinnen grijnzen. ,,Het vrouwenlichaam is nu eenmaal complex.’’
Om te oefenen in het onderscheiden van de planten, wat niet eenvoudig is, wijst Michel de groep steeds op eerder besproken soorten. ,,Kijk, daar bij die koeien zie je weer veel brave hendrik. Die groeit extra goed in de buurt van vee, door het nitraat uit urine. Als je aan de onderkant van het blad een soort zand voelt, weet je zeker dat het brave hendrik is. Je moet heel zorgvuldig blijven kijken en voelen, want je wilt natuurlijk niets binnenkrijgen dat giftig is.’’
Het laatste deel van de plantenwandeling leidt naar een berghut. Hier blijkt Michel een minilaboratorium te runnen. Met de onderweg geplukte bloemen en planten bereidt hij medicinale oliën en drankjes. Met zijn uitleg kan iedereen ook thuis aan de slag. Favoriet is de plant arnica, tegen zwellingen, builen en blauwe plekken. ,,Bergpaadjes kunnen verraderlijk glad en steil zijn’’, zegt Sara, terwijl ze naar haar gehavende benen kijkt. Op aanwijzing van Michel mengt ze de gele arnicabloemen en de wortel van de plant met olijfolie. Hans vult zijn flesje liever met wilde tijm, suiker en witte wijn. Een glaasje van dit mengsel zou zorgen voor een goede spijsvertering.
Als alle flesjes gevuld zijn, gaan de bergschoenen uit en zet de waard een serie lokale lekkernijen op tafel: berthoud à l’abondance (een Savoyaanse minifondue uit de oven met abondancekaas) en péla, een boerengerecht met aardappels, ui en gesmolten reblochonkaas. Een beetje wennen is het wel maar na het wandelen is stevige kost meer dan welkom.
Bij het uitbuiken schenkt Michel glaasjes génépi, een pittig regionaal drankje van de gelijknamige bergplant (een soort artemisia), kruiden en wodka. ,,Een perfect digestief dat eventuele buikpijn zal voorkomen’’, aldus de vriendelijke Alpendokter. En een perfect slaapmiddel, blijkt al gauw. Als de zon achter de bergen glijdt, zakken de meeste oogleden mee.
Tekst en foto’s door Anne Bonthuis.