Doden en goden in wegenwirwar langs de Maashorst
Een wandelroute vol geschiedenis in het Brabantse land van hei en woeste grond.
Eeuwenlang rustten de prehistorische vorsten in vrede aan de randen van de Maashorst. Totdat de mens wegen ging verharden.
Brons in de Maashorst
‘We hebben brons!’ Deze uitroep van een student archeologie was in 2004 de aanzet tot een bijzondere bergingsoperatie op de rand van de gemeenten Oss, Landerd en Bernheze: De Maashorst. De halve grafheuvel die tot dan toe in het veld werd onderzocht, werd daarna naar het laboratorium in Leiden getransporteerd om honderden kleine fragmenten van brons veilig te stellen. De archeologen stelden vast dat het om krammetjes en decoratieve knopjes ging die waarschijnlijk op een paardentuig hebben gezeten. Dit tuig is gelijktijdig met de eigenaar gecremeerd en daarna zijn de resten onder een grote hoop aarde afgedekt. 2600 jaar later is de ‘Prins onder de plaggen’ teruggevonden.
Het verhaal van de opgraving is onderdeel van het Doden- en Godenlandschap, een wandelroute van 4,3 kilometer die is uitgezet na de aanleg van de A50 tussen Oss en Eindhoven. Wie de app ‘Brabant Vertelt’ downloadt kan deze en andere routes vinden. Audiofragmenten brengen de uitvaartrituelen van lang, lang geleden tot leven.
De Maashorst – Foto Wikimedia
Omweg
In feite liggen de twee hoofddoelen van deze route op minder dan een kilometer van elkaar. Maar omdat er voor de voetganger geen plek is op knooppunt Paalgraven, moet een behoorlijke omweg worden gemaakt om van het prehistorische grafveld Zevenbergen naar het Vorstengraf aan de noordzijde van de A59 te komen.
Eeuwenlang bleven de graven van de prehistorische vorsten ongestoord in de Maashorst, dit niemandsland van hei en woeste grond. Tot in 1820 de Rijksweg Den Bosch-Grave werd aangelegd. Op het kruispunt met de weg naar Oss en Zeeland verrees een herberg, het Zevenbergse Huis. De eigenaar liet de omgeving ontginnen en de arbeiders stuitten al snel op oeroude urnen.
De Maashorst is ingesloten
Het betreffende gebied is tegenwoordig helemaal ingesloten tussen de snelwegen A50 en A59 en het knooppunt dat deze wegen verbindt. Het grafveld is enkel te bereiken via een smalle loopbrug langs de Oude Rijksweg naar Schaijk en Grave. Deze brug is tegelijk ook een kunstwerk, lezen we op de app. Aan de andere zijde van het viaduct treffen we een informatiepaneel. We beluisteren de audiofragmenten over de opgravingen en beklimmen een uitkijktoren. Onze aandacht wordt daarna gevestigd op de oude eiken die van de allereerste rijksweg een laan maakten.
We keren terug naar het startpunt om daarna over een bospad naar een onderdoorgang van de A50 te worden geleid. Hier komen we volgens de app op een zogenaamde leylijn terecht. We kunnen de betreffende locatie niet vinden. Het saaiste deel van de route voert naar een tunnel onder A59 door. Deze tunnel is prachtig beschilderd door graffitikunstenaars die hun fantasie op de prehistorische locatie hebben losgelaten. De reconstructie van het Vorstengraf aan de andere zijde is het eindpunt van de route. Hier werd Oss in 1933 op de archeologische wereldkaart gezet, met de vondst van een bronzen emmer en een krom gebogen zwaard uit de ijzertijd.