De Efteling kent na 65 jaar nog steeds magie
Een spectaculaire nieuwe attractie en een compleet nieuw vakantiepark met hotel. De Efteling bestaat 65 jaar, maar is nog springlevend.
Generaties groeiden al op met de magie van De Efteling, dat van sprookjesbos met speeltuin uitgroeide tot het grootste pretpark van Nederland.
Betovering en fantasie in de Efteling
Betovering en fantasie. Dat is waar het om draait in het sprookjespark in Kaatsheuvel . Al 65 jaar. Uit mijn eigen jeugd in de jaren tachtig herinner ik me de Oosterse magie van de toen gloednieuwe Fata Morgana, twintig jaar eerder liet een collega zich al betoveren door het sprookje van de vliegende Fakir. Jeugdherinneringen die je een leven lang bijblijven. De generatie na ons kreeg de elfjeswereld van Droomvlucht (1993) en de kinderen van nu? Zij hebben sinds deze maand hun eigen magie. Helemaal 2017 en toch naadloos passend in de traditie van de Efteling: Symbolica.
Het is de duurste attractie ooit in de Benelux. Liefst 35 miljoen euro kostte het om de sprookjeswereld rond het Paleis der Fantasie en de tovernar Pardoes te realiseren. De eerste bezoekers, die vorige week zaterdag wachtrijen van dik twee uren trotseerden, snappen waarom. Het schouwspel is ongelooflijk gedetailleerd.
Op schattentour door de Efteling
Bovendien is het transportsysteem voor de wagentjes – of zoals ze in deze attractie heten: Fantasievaarders – behoorlijk kostbaar. Symbolica is een trackless ride, waarbij het spoor van de voertuigen niet zichtbaar is en de beweegrichtingen worden aangestuurd door een gps-achtig systeem. De Fantasievaarders kunnen daardoor 360 graden draaien en allerlei routes afleggen. De bezoeker kan hierop invloed uitoefenen, via een touchscreen dat door de rijders in het voorste bankje kan worden bediend. De wagentjes kunnen elkaar zelfs passeren.
Er zijn drie hoofdroutes: de Schattentour, de Heldentour en de Muziektour. Bij elke tour ligt de focus ergens anders. ,,Zo maak je als bezoeker zelf je eigen verhaal en creëer je je eigen herinneringen’’, zegt Efteling directeur Fons Jurgens. ,,Elke tour kan op zijn eigen manier de fantasie prikkelen van de gast.’’
Zijn eigen favoriete scène? ,,Botanicum, het meest spectaculaire deel van de rit, waar een enorm fabeldier verschijnt en het nog bijna mis dreigt te gaan … Het roept angst op, en dat draagt bij aan de beleving die centraal staat in Symbolica. Dat zit hem in wat je allemaal om je heen kunt zien, maar ook in de geuren, en emoties zoals die angst. Maar het mooie aan de Efteling is dat het aan het eind altijd goed komt. Pardoes staat daar op je te wachten en leidt je veilig verder naar de audiëntie bij koning Pardulfus.’’
Mascotte Pardoes
Zoals de meeste attracties in de Efteling heeft Symbolica een eigen verhaal. Misschien zelfs wel het meest uitgewerkte verhaal van allemaal. De invloedrijke Efteling-ontwerper Henny Knoet (overleden in 2013) bedacht de figuur Pardoes al in de jaren tachtig. Vanaf 1989 werd deze vrolijke tovernar de officiële mascotte van het park. Knoet schreef vervolgens een achtergrondverhaal rondom Pardoes, onder meer gebruikt voor een parkshow in 1994: Showtime met Pardoes.
Kort samengevat: Pardoes wordt geboren op de planeet Symbolica, gehuld in nevels in allerlei kleuren. Daar regeert koning Pardulfus vanuit zijn kasteel het Hartenhof. Door zijn leermeester wordt Pardoes naar de aarde gestuurd, waar hij in de Efteling de fantasie moet bewaken en ervoor moet zorgen dat sprookjes altijd zullen blijven bestaan. Bij deze taak krijgt hij hulp van een Gouden Fantasiesleutel.
Eind jaren negentig ontstaat het idee de nar een eigen attractie te geven. Knoet bedacht toen het Huis van Pardoes, waar te zien zou zijn hoe Pardoes leeft, woont en slaapt. Van een uitwerking van deze attractie is het echter nooit gekomen. In het voorjaar van 2010 presenteerde de Efteling voor het eerst een concreet plan voor de attractie Hartenhof, omschreven als een dark ride in de lijn van Droomvlucht en Fata Morgana. Het was de bedoeling die te openen op 31 mei 2012, de zestigste verjaardag van het park. Het plan verdween echter in de ijskast en in plaats daarvan werd watershow Aquanura de jubileumattractie.
Spectaculaire attractie
Vijf jaar later – opnieuw een jubileumjaar – is er dan Symbolica. Onder leiding van ontwerper Sander de Bruijn is het concept van Knoet doorontwikkeld tot de spectaculaire attractie die vorige week onder enorme publieke belangstelling werd geopend. Fans van De Bruijn en zijn team stonden in alle vroegte klaar om, zodra de linten aan de kant werden getrokken, rennend over de Pardoes Promenade als allereerste het paleis te bereiken.
,,Onbeschrijflijk’’, zegt Sander de Bruijn bij de aanblik van die grote schare enthousiastelingen. ,,Dit is zo speciaal. Je geeft járen aan zo’n project. Je verbindt je voor een heel lange tijd aan een beleving. Nu kun je het delen met de gast.’’ De Bruijn had als tiener al een vakantiebaantje in de Efteling en droomde er toen van hier ooit als ontwerper aan de slag te gaan; een droom die hij in 2005 verwezenlijkte. In zijn begintijd heeft hij samen met Knoet aan het stijlboek over de wereld van Symbolica gewerkt.
Symbolica Botanicum in de Efteling. Foto: Thijs Wolzak
Dynamiek
Behalve Symbolica staan twee andere grote projecten op zijn naam: het Raveleijncomplex en de divecoaster Baron 1898, die twee jaar geleden werd geopend. ,,Bij de Efteling staat altijd de mythe, het sprookje voorop. Dat maakt het werk voor mij ook zo bijzonder. Je duikt helemaal in een bepaalde wereld. Voor het Planetarium en het Botanicum in Symbolica heb ik me verdiept in het zonnestelsel en botanische plantenkassen, voor Baron 1898 moest ik me volledig documenteren over de tijd van de industrialisatie en de mijnbouw. Daarvan leer en groei ikzelf ook.’’ Ook mooi vindt hij het contrast tussen beide attracties. ,,De Baron heeft een heel robuust thema en een harde beleving, hier gaat het juist om een heel zacht, magisch thema en een zachte beleving.’’
Daarmee geeft de ontwerper al aan dat Symbolica niet de favoriet zal worden van de thrillseekers onder de bezoekers. Maar voor wie betoverd raakt door de sprookjeswereld in het park, is de zeven minuten durende rit echt een niveau hoger dan wat er al was op dit gebied. De Bruijn: ,,Vooral het interactieve maakt het bijzonder. Het feit dat de Fantasievaarders elkaar soms tegenkomen, en dan weer even ergens helemaal alleen zijn in een ruimte.’’
Een favoriete scène heeft de ontwerper niet. ,,Het mooist vind ik juist de dynamiek tussen de verschillende scènes. De ene heeft de andere nodig om te kunnen shinen. Ze ondersteunen elkaar. Bij het ontwerpen van de attractie zijn we natuurlijk op zoek gegaan naar wat leuk is voor de gast om te zien, maar ook moesten we er rekening mee houden dat het verhaal begrijpelijk moet zijn, ook voor gasten uit het buitenland bijvoorbeeld.’’
De Efteling is verbeeldingskracht en schoonheid
Om die reden is ervoor gekozen de gast ‘op audiëntie’ te laten gaan bij de koning. Alvorens zij het paleis mogen betreden, worden zij door lakei O.J. Punctuel volledig op de hoogte gebracht van de hofetiquette. De keurige lakei moet er niet aan denken wat er gebeurt als de gasten zich niet gedragen.
Dan verschijnt zijn vrolijke tegenhanger Pardoes, die al dat stijve gedoe maar saai vindt en ons meevoert naar de catacomben van het paleis, waar hij ons met zijn Twinkeltoorts lijkt te lanceren, zó de wereld van de fantasie en de magie in.
,,Alles ziet er anders uit met fantasie’’, zegt De Bruijn. ,,Dat is de schoonheid van verbeeldingskracht. Dat is de Efteling.’’
Dit artikel werd geschreven door Anniek Boswijk.