Vijftig jaar geleden verlieten de laatste bewoners het dorpje Borgo di Gello in de heuvels van Toscane. Vier Nederlanders streken er neer en nu kun je er overnachten in een gerestaureerde boerenwoning, in een boomhut of op een hooizolder.
Het kerkje van Borgo di Gello heeft nog wel een doopvont, maar geen dak en ramen meer. Gelovigen evenmin: hun knoken kun je zien als je een luik in de kerkvloer optilt. Duizend jaar woonden, werkten, leefden en stierven ze in hun kleine, van de wereld verlaten gemeenschap op een helling van een van de Toscaanse Casentino-heuvels, grofweg tussen Florence en Arezzo. Nu behoren de overblijfselen tot het erfgoed van Novanta, zoals de vier jonge Hollandse ondernemers het resort noemen dat ze hier exploiteren.
,,Novanta betekent negentig in het Italiaans”, zegt Amsterdammer Leonard Crijns (30), een van die vier. ,,Vijf jaar geleden liepen we tegen dit dorpje aan, dat ruim een halve eeuw geleden door zijn inwoners is verlaten en al die tijd hebben de gebouwen leeggestaan. De eigenaar, een 83-jarige grootgrondbezitter uit Rome, had er geen belangstelling voor en wilde het ons wel verhuren. We wilden er in de zomermaanden negentig dagen lang een pop-up hotel van maken. Iets eenmaligs, gewoon voor de aardigheid. Maar het was meteen zo’n succes en er kwamen zoveel aanvragen, dat we ermee zijn doorgegaan.”
Nationaal Park Casentino in Toscane – Foto: Shutterstock
Zestien gebouwen telt Novanta, dat dateert uit 1019. Grofgebouwde, donkere boerenhuizen, waarvan sommige ruïnes zijn die nooit meer zullen verrijzen omdat ze te ver heen zijn (zoals de oude herberg). Een aantal is al onder handen genomen en in gebruik als gastenverblijf, sommige moeten nog worden opgeknapt. Er is een dorpspleintje, met een monument uit 1943 voor slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog (er is in deze buurt zwaar gevochten) en er is een klein zwembad. In de voormalige woning van het dorpshoofd zijn een moderne, goed geoutilleerde keuken en bar gehuisvest.
Novanta biedt een bescheiden activiteitenprogramma (boogschieten, een escaperoom, wandelen en lunchen in de omgeving), verder is er weinig te doen. Behalve genieten van een fabelachtige uitzicht over de Toscaanse heuvels, de adembenemende kleuren van de lucht als de avond valt en de lampjes in het verderop gelegen dorpje Bibienna een voor een gaan branden, de overweldigend natuur, de stilte en het gezelschap waarin je verkeert.
Novanta is gericht op ontmoeting. Met je familie en vrienden of met andere gasten. Crijns: ,,We doen veel bruiloften en partijen. Daar is dit een ideale locatie voor: in relatieve afzondering in een schitterende omgeving samen mooie dagen doorbrengen. Maar ook voor gezinnen die eens iets anders willen is dit een heel fijne plek.”
Het is niet verplicht, maar behoort wel tot de mores van Novanta: gasten en personeel – veelal jonge mensen uit de hele wereld die hier een paar weken of maanden komen werken – maken er samen iets moois van. Ze koken en eten liefst samen, bijvoorbeeld. ,,Wat we ’s avonds willen eten bespreken we ’s ochtends met elkaar bij het ontbijt.”
Het eten gebeurt bijna altijd buiten, aan lange tafels onder lage bomen, met uitzicht op de vallei. Op de tafels flessen wijn en olijfolie, karaffen water, veldboeketten en olielampjes en kaarsen in potjes die een magische sfeer scheppen als ze ’s avonds worden aangestoken.
Tafel vol lekkernijen – Foto: Shutterstock
Bewoners van dorpjes uit de buurt helpen mee en verzorgen cursussen, workshops of activiteiten voor en met de gasten. Crijns: ,,In het begin vroegen omwonenden zich af: wat komen die Nederlaners hier in vredesnaam doen? Maar nu vinden ze het leuk. Je kunt hier bijvoorbeeld van een Italiaanse oma leren hoe je spaghetti maakt. Of mee met een boer uit de buurt als hij met zijn honden op truffeljacht gaat. Een dame in een dorp verderop geeft Italiaanse les.”
Trek in speenvarken? Dan treedt de bebaarde slager en kok Fabricio aan – een figuur die zo uit een Fellinifilm lijkt te zijn gestapt – en braadt met een biertje in de hand in vier uur tijd een varkentje gaar boven het spit. ,,Heb jij wel eens een lekkerder speenvarken gegeten?” vraagt Crijns.
De luxe van Novanta zit hem niet in de faciliteiten. Die zijn tamelijk spartaans. Mijn slaapkamer oogt als een kloostercel, met in het midden een zielig eenpersoonsbed dat me herinnert aan mijn eenzame jongensjaren. De verlichting komt van een kaal peertje aan het plafond, stopcontacten zijn nog niet aangesloten, geen deur maar een gordijn sluit mijn kamer af en de badkamer met douche en toilet zou niet misstaan in een gemiddeld studentenhuis. Ik blijk te zijn ondergebracht in een personeelskamer; de echte gastenverblijven zijn luxer.
Het dorp is gebouwd op een steile heuvel, het terrein is hobbelig en niet overal makkelijk te belopen. De laatste kilometers van de toegangsweg zijn alleen te berijden met een fourwheeldrive; parkeren doe je onderaan de berg, waarna je met een jeep wordt weggebracht of opgehaald. Met je mobieltje heb je vaak amper bereik.
Crijns ziet de beperkingen. Er gaat nog veel veranderen en verbeteren, belooft hij. ,,Hier ligt voor jaren werk: huizen opknappen, daken repareren, riolering aanleggen. Het werk wordt bemoeilijkt, omdat niet altijd duidelijk is wie eigenaar is van een pand. De meeste eigenaren zijn erfgenamen die in de grote stad wonen en geen belangstelling hebben voor of zelfs geen weet van hun bezit. Uiteindelijk willen we zoveel mogelijk panden kopen en opknappen. Maar de sfeer van Novanta zal niet veranderen.”
De avond daalt neer over de vallei, een spektakel op zich. De Toscaanse avondlucht verkleurt ook nu weer van geel naar oranje naar roze, vermiljoen en paars. Vleermuizen beginnen hun jacht op insecten, de loslopende kippen zoeken hun nachtverblijf op, ontelbare sterren verschijnen aan de hemel. Crijns schenkt mijn glas nog maar eens vol met zo’n zijdezachte grappa. ,,Op Novanta en het goede leven. Salute.”
Door: Johan Nebbeling