De Romeinen bouwden de weg en noemden het de Limes: het Romeinse woord voor grens. De Limes verbond de tientallen forten en wachttorens waarmee de Romeinen zich wilden beschermen tegen invallen van de Germanen. Nu is er zowel voor fietsers als voor wandelaars een mooie route uitgestippeld langs de resten van het Romeinse verleden. De bewegwijzerde route van ruim tweehonderd kilometer voert door gevarieerde landschappen: de kust, de duinen, het Groene Hart, het rivierenlandschap, de Veluwezoom, de Ooijpolder en uiteindelijk de heuvels bij Berg en Dal. Bijzonder is de passage door de historische binnenstad van Utrecht.

Het Romeinse Limespad, Wandelpad van het Jaar 2019 – Foto: Reis&Co
Fietsknooppunten
Voor wie tweehonderd kilometer te lang vindt is de route verdeeld in zes relatief korte dagetappes. Deze etappes zijn uitgebreid beschreven in de Fietsgids Romeinse Limesroute. De route volgt het fietsknooppuntennetwerk en is herkenbaar bewegwijzerd. Je fietst dus van knooppunt naar knooppunt. Als een Romeinse bezienswaardigheid net buiten de hoofdroute ligt, staat in de gids beschreven hoe je er komt.
Het Limespad wandelen
Wandelaars kunnen het Romeinse Limespad volgen via een gemarkeerd wandelpad van 275 kilometer lang. Ook van de wandelroute is een gids verschenen: De Romeinse Limes LAW 16. Zowel de wandelroute als de fietsroute gaan van Katwijk – waar de Rijn destijds in zee uitmondde – via Leiden en Utrecht naar Nijmegen, en verder de Duitse grens over. Daar sluit de route aan op bestaande internationale routes.
Highlights op de route
- Park Matilo (Leiden/Roomburg): Fietsen door een Romeins kamp.
- Castellum Hoge Woerd (Utrecht/Leidsche Rijn): Een moderne versie van een Romeins fort.
- DOMunder (Utrecht): Een onderaardse ontdekkingstocht door het verleden.
- Fort Fectio (Bunnik/Vechten): Het eerste Limesfort dat in Nederland werd ontdekt.
- Arnhem: De contouren van het hoofdkwartier.
- Museum Valkhof in Nijmegen: Eén van de mooiste collecties Romeinse voorwerpen.

Bij de hedendaagse wijk Roomburg in Leiden was vroeger een Romeinse nederzetting. – Foto: Nederlandse Limes Samenwerking
Werelderfgoedlijst
Sinds 2011 staat de Romeinse Limes in Nederland op de Voorlopige Lijst Werelderfgoed van UNESCO. In het buitenland staan drie onderdelen van de Romeinse Limes al op de Werelderfgoedlijst: in Duitsland, Engeland en Schotland. In 2021 wordt besloten of de Nederlandse Limes definitief de Werelderfgoedstatus krijgt. Deze belangrijke nominatie alleen al maakt het de moeite waard om de Romeinse Limesroute al wandelend of fietsend te ontdekken. Meer info: www.romeinselimes.nl.
Door: Klasina van der Werf