Canvey Island: slenteren door Laars Avenue en Delft Road

Zodra je na een treinreis van een halfuur vanuit Londen op Benfleet Station aankomt, verraden de frisse zeelucht en het geluid van meeuwen dat je dicht bij de kust bent. Aan de overkant van het treinstation ligt Canvey Island, alleen te bereiken via een brug naast het station. Het is eb en vanaf dit punt is van het eiland niets te zien; er stroomt een modderig riviertje, de grasvlaktes zijn moerassig.

Eenmaal op het eiland tref je straatnamen aan als Delft Road, Laars Avenue, Van Diemens Pass, Waalwyk Drive, Hellendoorn Road. De verklaring daarvoor is een bijzondere: Nederlandse droogleggingsexperts kwamen in de 17de eeuwe op uitnodiging van landeigenaar Sir Henry Appleton naar het eiland. Canvey Island bestond op dat moment uit onbewoonbare stukken moerasland. De landeigenaar had genoeg van de eeuwige overstromingen en schakelde hulp in van de Nederlanders. In ruil kregen de droogleggers een hectare land voor elke drie hectare die zij ontgonnen. Zo veranderde Canvey Island in een kleine Nederlandse kolonie.

Roggel Road

,,Ik woon op Roggel Road. Kun jij mij misschien vertellen wat die naam in het Nederlands betekent?” Burgemeester Barry Campagna kijkt mij, de Nederlandse journalist, vragend aan. Dat het een dorpje in Limburg is, wist ik zelf ook niet. Campagna zit in de luwte van de dijk met een groep vrijwilligers van de Canvey Bay Watch op het terras van The Bay Café. De afgelopen jaren hebben ze het enige zandstrand op het eiland, Thorney Bay, zorgvuldig opgeknapt. Terwijl de mokken thee met melk worden leeggedronken, krijg ik een waterval aan vragen over mij heen over de betekenis van de vele Nederlandse straatnamen op het eiland.

Vier eeuwen na de komst van de droogleggers is de Nederlandse invloed onderdeel van de identiteit van het eiland. Tussen de lage bungalows staan twee oude Dutch cottages in de wijk Dutch Village, de lokale middelbare school is vernoemd naar een van de droogleggers, Cornelius Vermuyden, het Nederlandse thema duikt elk jaar op tijdens het Canvey Carnival en Nederland wordt genoemd op grote muurschilderingen langs de kust van Concorde Beach.

Concorde Beach, Canvey Island – Foto: Sue Chillingworth / Shutterstock

Een van de Nederlandse boerderijen, waarin nu het Dutch Cottage Museum zit, werd door de Nederlanders gebouwd in 1618. Daarom staat 2018 in het teken van vierhonderd jaar Nederlandse geschiedenis op het eiland.

,,Pas op je hoofd, jij als lange Nederlander kan hier niet rechtop staan.” Vrijwilligers Alison Harris en Jackie Terry vinden het prachtig dat een Nederlander het Dutch Cottage Museum bezoekt. Het is amper voor te stellen dat in dit piepkleine achthoekige huisje hele gezinnen hebben gewoond, en toch was dit tot een halve eeuw geleden het geval. Binnen staat een bonte verzameling van antieke Nederlandse objecten zoals Delfts blauwe tegels, schilderijen, kandelaars, wiegjes, klompen en fietsen – en zelfs een klompfiets. ,,Die is gebruikt in de parade tijdens het Canvey Carnival”, vertelt Jackie trots.

Beide cottages hebben dezelfde opvallende vorm. De een is lichtroze geverfd, de ander wit. ,,Ik heb die boerderijtjes altijd prachtig gevonden”, glimlacht kustwachter Gary Foulger. ,,Als kind kwam ik weleens bij de familie die toen in een van de boerderijen woonde. Dan zaten we in dat piepkleine huisje voor de open haard. Het was net een sprookje.”

Badplaats

In tegenstelling tot de nabijgele-gen badplaatsen Leigh-on-Sea en Southend-on-Sea, is Canvey Island nooit een toeristische trekpleister geworden. Hoewel het eiland dicht bij Londen ligt en het aantal inwoners de afgelopen jaren is gegroeid naar 40.000, heeft Canvey een dorps karakter behouden. Het eiland telt slechts twee hotels, een handjevol pubs en restaurants en een paar kleine musea. Midden op het eiland ligt het kleine Canvey Lake, waarlangs mensen hun hond uitlaten en kinderen de vele ganzen voeren.

De zeemuur bij Thorney Bay, Canvey Island – Foto: Shutterstock

In een half uur loop je van de golfbanen, rugbyvelden en onbewerkte grasvelden in het noorden naar een klein pretparkje aan de zuidkust. Langs de zeemuur loopt een pad waar families met kinderen wandelen en mensen op een van de houten bankjes een doosje fish and chips eten. Bij laag water proberen kinderen krabbetjes te vangen in de waterbassins of dobberen rond in rubberen bootjes. Af en toe vaart een containerschip langs, onderweg naar bestemmingen verder langs de Theems.

Lobster Smack

Een opvallende verschijning langs de zeemuur is The Labworth Restaurant. Het art-decogebouw is ontworpen door Ove Arup, die later ook betrokken was bij de bouw van het Sydney Opera House. Bijna alle tafels op de bovenverdieping kijken uit over zee. ,,Het blijft mooi om de golven tegen de kust te zien slaan, zelfs in de winter”, zegt eigenaar Paul Hussey.

Iets verderop langs de kust is het gezellig druk bij de Lobster Smack, de oudste pub van het eiland. Op het terras van het witte houten gebouw neemt Janine Smith een slok van haar cider. Ze woont al haar hele leven op Canvey Island. ,,Er heerst hier een geweldig gevoel van saamhorigheid. Daarom wil ik nooit meer weg.”

De Lobster Smack op Canvey Island – Foto: Sue Chillingworth / Shutterstock

Tegenwoordig serveert de Lobster Smack typisch Brits pub food, maar zo’n 150 jaar geleden werd er ook Nederlandse kaas gegeten, meegenomen door vissers die overkwamen uit Nederland. In die tijd was de pub, toen nog een herberg, eigendom van de overgrootouders van James Alan Blackwood. ,,Mijn grootmoeder vertelde dat hier soms meer Nederlands dan Engels werd gesproken”, vertelt hij. ,,Nederlanders mochten hier belastingvrij hun producten verkopen, als dank voor de zeemuur die de kolonisten eeuwen daarvoor hadden gebouwd.”

Folklore

Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, verdwenen de Nederlandse vissers van Canvey. Afstammelingen van de Nederlandse kolonisten zijn er niet meer te vinden. Door de jaren heen zijn ze van Canvey vertrokken en in het bevolkingsregister van 1911 – toen er slechts zestig huishoudens op het eiland woonden – is geen enkele achternaam te herkennen als Nederlands.

De geschiedenis leeft vooral voort in de verhalen van de bewoners, die vol nostalgie en fascinatie over de Dutch connection praten. Zo ook filmmaker en geschiedenisstudent Liam Heatherson (22), die met een vriend meerdere projecten over de Nederlandse invloeden op ‘zijn’ eiland heeft gedaan. ,,Het is folklore”, zegt hij. ,,Ik moet wel altijd mijn straatnaam spellen. Niemand buiten Canvey Island begrijpt waar ik het over heb als ik zeg dat ik op Heilsburg Road woon.”

Eilandgenoot Tina Rashbrooke reist regelmatig naar Nederland en was stomverbaasd dat niemand Canvey Island kende. ,,Weten de Nederlanders wel van het bestaan van dit stukje Holland?”

Vakantieresort

Dat er nog zoveel van de band met Nederland is terug te vinden, is vooral te danken aan de Britse ondernemer Frederick Hester. Rond 1900 besloot hij het eiland om te toveren tot Ye Old Dutch Island en introduceerde de Nederlandse straatnamen. Zijn droom was om een vakantieresort te maken voor Londenaren die genoeg hadden van de smog. Helaas bleken Hesters plannen te ambitieus en ging hij failliet. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd Canvey Island wel een populair thuis voor oost-Londenaren, die de zwaar gebombardeerde stad ontvluchtten.

In zijn huis grenzend aan de Dutch cottage pakt raadslid Ray Howard er een reisfolder uit de jaren 60 bij. Come to Captivating Canvey staat erop. ,,Ik denk dat niemand anders dan de Nederlanders Canvey hadden kunnen redden”, zegt hij. ,,Ik zou willen dat ze konden zien wat er van het eiland geworden is. Respect voor de Nederlanders.”

De reis

Canvey Island is met de auto te bereiken door de ferry van Hoek van Holland naar Harwich te nemen. Vanaf Harwich is het nog een uur rijden. Easyjet vliegt op Southend Airport, dan is het nog twaalf minuten per trein naar Benfleet Station. Vanaf London City Airport is de reistijd per trein een uur.

Stad of eiland?

Op de kaart lijkt Canvey Island eerder een stad dan een eiland, omdat het aan de westkant alleen van het vasteland gescheiden is door een stroompje, East Haven Creek. Toch is Canvey volledig omringd door water en met de auto alleen via een brug te bereiken. Deze brug werd pas in 1931 geopend. Tot die tijd konden mensen Canvey Island alleen bij laag water bereiken via stenen in het water.

Door: Pauline den Hartog Jager